بررسی تحلیلی تئودیسه ایرنائوسی و نقد آن از منظر کلام امامیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته کلام اسلامی، دانشگاه تبریز

2 دانشیار گروه فلسفه و کلام دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز

3 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تبریز

10.22034/philor.2024.2015400.1458
چکیده
مسئله شر سبب گشته تا متألهان در آثار خود بحث‌های جامع و عمیقی دراین‌باره داشته‌باشند و به دفاع از خداباوری بپردازند. ایرنائوس قدیس که نقش بسزایی در تبیین و گسترش آموزه‌های مسیحی داشته، در تئودیسه خود سعی نموده‌است تا با مطرح‌کردن ایده "پرورش روح" به حل مسئله شر بپردازد. از منظر ایرنائوس، اگر شری در جهان آفرینش تحقق می‌یابد؛ همان گناه است و این یک امر سرشتی در ذات بشر است که حضرت آدم در ابتدا به آن دچارشد و با سوءاستفاده از اراده و اختیارخود از فرمان الهی سرپیچی‌ کرد و این میل به گناه هم‌اکنون نیز در میان نسل بشر جاری و ساری است. در این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد انتقادی سعی بر این است تا به ابتدا به بررسی و تحلیل تئودیسه ایرنائوسی و سپس نقد آن از منظر کلام امامیه پرداخته‌شود. با وجود هّمی که ایرنائوس قدیس در حل مشکل شرور داشته، اما تئودیسه وی با چالش‌ها و بن‌بست‌هایی همچون "نسبی‌گرایی"، "شر گزاف"، "فاصله معرفتی" و ... مواجه است که از باورپذیری و حقانیت آن می‌کاهد.

کلیدواژه‌ها


منابع
قرآن کریم
اناجیل اربعه، ترجمۀ:‌ رسول جعفریان، چ 2، تهران: مؤسسه نشر میراث مکتوب.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1404ق). التعلیقات، تحقیق و مقدمه عبدالرحمن بدوی، چ 1، قم: مکتب الاعلام الاسلامیة.
پترسون، مایکل (1393). خداوند و شر، ترجمۀ: رستم شاه‌محمدی، چ 4، سمنان: انتشارات دانشگاه سمنان.
تالیافرو، چالرز (1382). فلسفه دین در قرن بیستم، ترجمۀ: انشاءالله رحمتی، تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
جوادی آملی، عبدالله (1375). سلسله بحث‌های فلسفه دین، قم: مرکز نشر اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (1387). دین‏شناسی، چ 5، قم: مرکز نشر اسراء.
خلیلی نوش‌آبادی، اکرم (1395). «نقد دیویس‌ها بر تئودیسه پرورش روح جان هیک»، فلسفه تحلیلی، سال نهم، شماره دوم، صص23-48.
سبحانی، جعفر (1389). المحاضرات فی الالهیات، ترجمۀ: عبدالرحیم سلیمانی بهبهانی، قم: انتشارات مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه.
سهروردی، شهاب الدین یحیی (1380). حکمة الاشراق، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
طباطبایی، محمدحسین (1362). نهایة‌الحکمة، چ 2، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
فخررازی، محمدبن‌عمر (1411ق). المباحث المشرقیة فی العلم الالهیات و الطبیعیات، چ 2، قم: بیدار.
قدردان قراملکی، محمدحسن (1388). خدا و مسئله شر، قم: مؤسسه بوستان کتاب.
مطهری، مرتضی (1376). درس‌های الهیات شفا، چ 3، تهران: انتشارات حکمت.
هیک، جان (1372). فلسفه دین، ترجمۀ: بهرام راد، تهران: انتشارات الهدی.
 
Hick, John (1989). An Interpretation of Religion: Human Response to the Transcendent, Yale University Press: New Haven.
Hick, John (2007). Philosophy of Religion, Fourth Edition. New Jersy: Prentice-Hall.
Hick, John (2010). Evil and the God of Love, New York: Palgrave Macmillan.
HosseiniEskandian, Abdullah; Rajabnezhadian, Masoumeh (2020). “Evil Thought and its Approaches with an Emphasis on Swinburne Theodicy of Divine Justice”, Metafizika Journal, Vol. 03, No.04, pp.107-123.
HosseiniEskandian, Abdullah; Rajabnezhadian, Masoumeh, (2021). “A Comparative Study of the Views of Leibniz and St. Augustine on the Problem of Evil”, PalArch`s Journal of Archaeology of Egypt/Egyptology, Vol. 18, No.15, pp.352-370.
Hosseini Eskandian, Abdullah; Karimzadeh Gharamaleki, Ghorban-Ali; Forouhi, Naser (2021). “Analysis and Critique of Theodicy of John Hick`s Soul Cultivation with a Theological Approach”, Pakistan Journal of Medical and Health Science, Vol. 16, No.1, pp.535-542.
Irenaeus (2013). The Demonstration of the Apostolic Preaching, Trans by Armitage Robinson, New York: Buffalo.
Irenaeus (1919). Against Heresies, Trans by Alexander Roberts and William Rambaut, New York: Buffalo.
Irenaeus (2012). Against the Heresies III, Trans by M.C. Steenberg, New York: The Newman Press.
LaCocque, Andre (1987). Sin and Guilt; Encyclopedia of Religion, Second Edition, New York: Macmillan.
Leibniz, Gottfried Wilhelm (1985). Theodicy, Trans by E.M Huggard, Charleston: Biblio Bazzar.
Norris, Richard (2004). Irenaeus of Lyons, Cambridge: Cambridge University Press.
Tyson, Joseph (1973). A Study of Early Christianity, New York: Macmillan.