زیبا شناسی خداوند متعال طبق چهار مکتب مشهور در فلسفه هنر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه الهیات دانشگاه تهران

چکیده
چکیده

در فلسفه‌ی هنر پُست مُدرنیسم این مسأله مطرح است که آیا پدیده‌های طبیعی زیبا را هم می‌توان اثر هنری قلمداد کرد یا نه؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، آفریننده این آثار اعم از حق تعالی، طبق رویکرد دین‌باورانه و طبیعت، طبق رویکرد الحادی را می‌توان هنرمند نامید یا نه؟ این جُستار بر مبنای رویکرد دین باورانه به طرح پرسش فوق، بر اساس تعریف هنر در چهار نظریه مشهور در فلسفه هنر می‌پردازد. بنا بر یافته‌های این پژوهش طبق نظریه محاکات نمی‌توان پدیده‌های طبیعی را آثار هنری و حق تعالی را هنرمند تلقی کرد. اما طبق تعریف توسعه یافته محاکات در فلسفه اسلامی این کار شدنی است. طبق تعریف اولیه مکتب بیان‌گروی، پدیده‌های طبیعی آثار هنری نیستند. اما بر اساس تعریف اصلاح شده این مکتب از هنر توسط بندتو کروچه و کالینگوود که در آن قید تجربه شدن احساسات بیان شده در اثر هنری توسط هنرمند، حذف شده است، خداوند هنرمند مطلق است و آفریده‌های زیبای او آثار هنری بدیع اند .طبق همه قرائت‌های مکتب فرمالیسم می‌توان آیات آفاقی زیبا را آثار هنری تلقی کرد و بلاخره طبق اکثر تعاریف مکتب زیباگروی از هنر بخصوص طبق تعریف اصلاح شده پیشنهادی این جُستار از هنر، خداوند هنر‌آفرین است. برای رعایت احتیاط در بحث توفیقی بودن اسماء الهی و همچنین احترام به ذوق سلیم، مناسب است بجای عنوان هنرمند از اسم مقدس "احسن الخالقین" برای هنرمندی حق تعالی استفاده کنیم که پرشمار در قرآن کریم و روایات بکار رفته است.

کلیدواژه‌ها


منابع
- ابن­سینا، الشفاء(المنطق،الهیات،الریاضیات)،تحقیق: ابراهیم مدکور،الاب قنواتی،قم، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی،1405هـق.
- ارسطو، فن شعر، ترجمه: عبدالحسین زرّین کوب، تهران، انتشارات امیر کبیر، 1387
- افلاطون، مجموعه آثار، مترجم: محمّد حسن لطفی، تهران، انتشارات خوارزمی،1380
- تولستوی، لئون، هنر چیست؟ ترجمه: کاوه دهقان، تهران: انتشارات امیرکبیر،1387
- شپرد،آنا، مبانی فلسفه هنر،ترجمه: علی رامین، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی،1385
- شیرازی، صدرالدین محمّد، الحکمة المتعالیه فی الاسفار العقلیة الاربعة،بیروت: دارالاحیاء التراث العربی،1410هـق، 6 و7
---------، اسرارالآیات،تصحیح: محمد خواجوی، تهران: انجمن حکمت و فلسفه،1360
----------،المبدأ و المعاد،تحقیق: سید جلال الدین آشتیانی،قم، بوستان کتاب،1380.
- طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القران، بیروت: موسسه اعلمى للمطبوعات، 1411 ق.
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ، نهایة الحکمة، قم، موسسه نشر اسلامی، 1416هق
- طوسی، نصیر الدین، اساس الاقتباس،تهران، انتشارات دانشگاه تهران،1367.
- کارول،نوئل، درآمدی بر فلسفه هنر، مترجم: صالح طباطبائی،تهران،فرهنگستان هنر،1386
- کانت، ایمانوئل، نقد قوه حکم، ترجمه: عبدالکریم رشیدیان، تهران، نشر نی،1390
- کروچه، بندتو،کلیات زیباشناسی،ترجمه: فؤاد روحانی،تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی،1386
- گراهام،گوردن،فلسفه هنرها،ترجمه: مسعود علیا، تهران، انتشارات ققنوس،1383
- لوینسون،جرولد. مسائل کلی زیبایی شناسی، مترجم: فریبرز مجیدی، قسمت دوم، تهران،فرهنگستان هنر،1390
- نیوتن،اریک،معنی زیبایی،ترجمه:پرویز مرزبان،تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی،1386
     -واربرتون،نایجل، پرسش از هنر،ترجمه: مرتضی عابدینی، تهران:انتشارات ققنوس، 1388
 
 
 
 
 
 
 
-Beardsley. M .Aesthetics: problems in the philosophy of Aesthetic and Art Criticism. New York: Harcourt Brace (1958)
-Beardsley. M. The Aesthetic Point of View. Ithaca, NY. Cornel University press.(1982)
-Bell. Clive. Art, Oxford University press, 1987.
-Burk .Edmund. A philosophical Enquiry into the Sublime and Beautiful .London and New York, Routledge.2008
-HERWITZ.  Daniel. Aesthetics. London. 2008
-Langer, Susanne. Feeling and form, New York: Charles Scribner's Sons,1953 in(Aesthetics , A Comprehensive Anthology. Edited by Steven M .CAHN and Aaron MESKIN . Blackwell. publishing.