بررسی تطبیقی مسئله شر از دیدگاه الوین پلانتینگا و شهید مطهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضوهیات علمی گروه فلسفه وکلام دانشکده الهیات وعلوم اسلامی دانشگاه تبریز

2 دانشجوی دکتری رشته کلام اسلامی، دانشگاه تبریز

چکیده
مسأله‌ی شر قدمتی به درازای حیات دارد و در عصر حاضر در رویکردهای متفاوتی جلوه کرده و حوزه‌های گوناگون را با چالش‌هایی مواجه کرده‌است. برخی ملحدان از جمله جان مکی به صورت منطقی و تحلیل گزاره‌ای، برهانی ترتیب داده‌اند تا نشان دهند بین وجود خدا و وجود شرور ناسازگاری منطقی وجود دارد. پلانتینگا در پاسخ به مکی منشأ شر را اعمال اختیاری انسان می‌داند و شهید مطهری شرور و بلایا را لازمه جهان و نظام احسن دانسته و بیان داشته‌اند که منشأ شرور اعمال انسان است؛ چراکه قابلیت دریافت صور کمالیه را ندارد و شرور لطفی از طرف خدا، در جهت پرورش روح آدمی است و تبعیض برخلاف عدل الهی است. این پژوهش با روش تو صیفی- تحلیلی و زایش فلسفی به مساله شرور از منظر پلانتینگا و شهید مطهری می‌پردازد. با وجود شباهت‌های فکری که پلانتینگا و شهید مطهری در حل مسئله شر به عنوان خداباور دارند اما اهداف و رویکردهای آنها در این زمینه متفاوت است و راهکارهای مختلفی در پاسخ به حل این مسئله ایراد نموده‌اند.

کلیدواژه‌ها


پترسون، مایکل و دیگران (1389). عقل و اعتقاد دینی (درآمدی برفلسفه دین)، ترجمۀ: احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، چاپ اول، تهران: طرح نو.
پلانتینگا، آلوین (1384). فلسفه دین (خدا،اختیار وشر)، ترجمۀ: محمد سعیدی‌مهر، چاپ دوم، تهران: انتشارات طاها.
پلانتینگا، الوین (1374). خدا، جهان‌های ممکن و مسئله شر، ترجمۀ: ابراهیم سلطانی و احمد نراقی، چاپ اول، تهران: مؤسسه فرهنگی صراط.
پلانتینگا، آلوین؛ مکی، جی. ال؛ و دیگران (1384). کلام فلسفی (مجموعه مقالات)، ترجمۀ: ابراهیم سلطانی و احمد نراقی، چاپ اول، تهران: انتشارات صراط.
پورمحمدی، نعیمه (1392). «پاسخ به مسئله اگزیستانسی شرور در الهیات مسیحی»، جستارهای فلسفه دین، سال دوم، شماره چهارم، 37-19.
پورمحمدی، نعیمه (1393). «الهیات شبانی مسیحی و پاسخ به مسأله شر»، پژوهش‌های ادیانی، سال اول، شماره اول، 88-67.
سنجری، غلامعلی (1390). مسئله منطقی شر از دیدگاه علامه طباطبایی و الوین پلانتینگا، چاپ اول، قم: بوستان کتاب.
ملاصدرا، محمدبن ابراهیم (1362). اسفار (الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه اربعه)، چاپ اول، قم: انتشارات مصطفوی.
مطهری، مرتضی (1384). مجموعه آثار، ج 1 و ج 8، چاپ نهم، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1388). توحید، چاپ دهم، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1389)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، چاپ چهاردهم، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1373). آشنایی با قرآن، چاپ اول، تهران: نتشارات صدرا.
مکی، جی. ال(1370)، «شر و قدرت مطلق» ،ترجمه: محمدرضا صالح نژاد، مجله کیان، دوره چهارم، شماره سوم. 5-11.
ملکیان، مصطفی (1372). مجموعه جزوات کلام جدید (جزوات بحث شر)، چاپ اول، تهران: مؤسسه امام صادق(ع).
مصباح یزدی، محمدتقی (1382). آموزش فلسفه، چاپ اول، تهران: نشر بین‌الملل.
نراقی، آرش (1393). مجموعه درسگفتار بحث شر، چاپ اول، قم: بوستان کتاب.
 
Adams, Robert (1985). Plantinga on the Problem of Evil, in: Alvin Plantinga, edited by: Peter van Inwagen and James E. Tomberlin, Dordrecht: Reidel.
Gale, Richard M. (1993). On the Nature and Existence of God, New York: Cambridge University Press.
Graffin, David Ray (1976). God, Power and Evil: A Process Theodicy, Second Edition, Louisville, London: Westminster John Knox Press.
Kroon, Frederick William. (2004). Plantinga on God, Freedom, and Evil, Netherlands: Springer.
Mackie, John (1982), The Miracle of Theism, Oxford: Oxford University Press.
Plantinga, Alvin (1974). The Nature of Necessity, First Edition, Oxford: Oxford University Press.
Plantinga, Alvin (1967). God and Other Minds: A Study of the Rational Justification of Belief in God, Ithaca: Cornell University Press.
Plantinga, Alvin (2004). Warranted Christian Belief, New York: Oxford University Press.
Plantinga, Alvin (1979). “The Probabilistic Argument from Evil”, Philosophical Studies, Vol. 7, No. 35. pp.1-53.
Taliaferro, Charles (1998). Contemporary Philosophy of Religion, Oxford: Blackwell.
VanArragon, Peter (2006). The Problem of Evil, First Edition, Oxford: Clarendon Press.
 
Zamzami, Mukhammad; Hosseini Eskandian, Abdullah; Muktafi, Muktafi; Mukaffa, Zumrotul (2021). “The Philosophical Problem of Evil in the Intellectual System of Suhrawardī and John Hick”, Jurnal Theologia, Vol. 32, No. 2, 193-210.