منتظران و مسأله‌ها؛ در انتظارِ موعود

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

2 دانشیار گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران.

چکیده
وضعیتِ تاریخیِ انتظارِ مؤمنان برایِ آمدنِ موعود، عموماً بدونِ مسأله مفروض گرفته می‌شود. بدین‌معنا که وضعیتی درنظر گرفته می‌شود که آغازگاهِ آن، نسبتی با وضعیتِ دیگری ندارد. که خودِ این موضوع نیز به‌خاطرِ این است که وضعیتِ تاریخیِ انتظار، بدونِ نقش‌آفرینیِ منتظران موردِ بررسی قرار می‌گیرد. در این پژوهش امّا با درنظر گرفتنِ نوعِ نگاه منتظران در مواجههِ با وضعیت‌ها، هدفِ خود را در بازشناختِ وضعیت‌هایی ترسیم کردیم که در نسبتِ با آن‌ها، منتظران واردِ وضعیتِ انتظارِ موعود شدند. و کوشش کردیم به این پرسش پاسخ دهیم که منتظران برایِ حلّ چه مسأله‌هایی، منتظرِ موعود شدند. پاسخِ این پرسش را سعی کردیم با طرحِ «تشخّصِ انتظار با منتظران است و مسأله‌شدن‌اش هم، برایِ آن‌هاست» دریابیم. لذا با استفاده از منابعِ دینیِ مرتبط، به توصیفِ وضعیت‌ها از نگاهِ منتظران پرداختیم. و با بهره‌گیری از برخی منابعِ نظری، سعی کردیم طرحِ مذکور را پیاده سازیم. در نتیجه‌گیری هم نشان دادیم، انتظارِ موعود وضعیتی است که در لحظۀ تاریخیِ وعدۀ ادیان، به وضعیتِ انتظارِ پیشینِ خود، پیوند خورد.

کلیدواژه‌ها


کتاب‌نامه
آصف، محمّدهاشم رستم الحکما (1354). رستم التّواریخ، چاپ سوّم، تهران: شرکت سهامی کتاب‌‌های جیبی.
بکت، ساموئل (1400). در انتظار گودو، ترجمۀ اصغر رستگار، چاپ هشتم، تهران: نگاه.
بلاذری، احمدبن یحیی (1417ق). انساب الأشراف، جلد سوّم، بیروت: دارالفکر.
خزاعی، دعبل‌بن علی (1414ق). دیوان دعبل‌بن خزایی، شرح حسن حَمَد، بیروت: دارالکِتاب العَرَبی.
زرگری‌نژاد، غلامحسین (1395). سیاست‌نامه‌هایِ قاجاری، جلد اوّل، چاپ اوّل، تهران: نگارستان اندیشه.
زیمل، گئورگ (1393). دربارۀ فردیت و فرم‌های اجتماعی، ترجمۀ شهنازِ مسمّی‌پرست، چاپ دوّم، تهران: ثالث.
زیمل، گئورگ (1400)، مقالاتی دربارۀ دین، ترجمۀ شهنازِ مسمّی‌پرست، چاپ سوّم، تهران: ثالث.
صدوق، محمّد بن علی بابویه (1372). عیون أخبار الرضا، ترجمۀ علی‌اکبر غفّاری، حمیدرضا مستفیذ، جلد اوّل، تهران: صدوق.
صدوق، محمّد بن علی بابویه (1382). کمال‌الدّین و تمام‌النعمه، ترجمۀ علی‌اکبر غفّاری، جلدِ دوّم، چاپ دوّم، تهران: دارالحدیث.
کلینی، محمّد بن یعقوب (1375). اصول کافی، جلد سوّم، ترجمۀ محمّدباقر کمره‌ای، چاپ سوّم، تهران: اسوه.
کلینی، محمّد بن یعقوب (1430ق). الکافی، المجلّد الثانی، قم: دار الحدیث للطباعه والنشر.
کلینی، محمّد بن یعقوب (1393). روضۀ کافی، ترجمۀ محمّدباقر کمره‌ای، جلدِ دوّم، چاپ چهارم، تهران: اسلامیه.
مفید، محمّد بن محمّد (بی‌تا). الأرشاد، ترجمۀ هاشم رسولی محلّاتی، جلدِ دوّم، تهران: اسلامیه.
مفید، محمّد بن محمّد (1364). أمالی، ترجۀ حسین استادولی، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس.
طبری، محمّد بن جریر (1374). تاریخ طبری، ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، جلد هفتم، چاپ چهارم، تهران: اساطیر.
کانت، ایمانوئل (1399). نقدِ عقلِ محض، ترجمۀ بهروز نظری، ویراستِ دوّمِ ترجمۀ فارسی محمّدمهدی اردبیلی، چاپ ششم، تهران: ققنوس.
کتاب مقدّس (1388)، ترجمۀ فاضل‌خان همدانی، ویلیام گِلِن، هنری مَرتِن، چاپ سوّم، تهران: اساطیر.
نعمانی، محمّد بن ابراهیم (1376). غیبت، ترجمۀ محمّدجواد غفّاری، چاپ دوّم، تهران: صدوق.
ون‌ هوفت، استان (1401). امید، ترجمۀ مهدی نصراله‌زاده، چاپ اوّل، تهران: بیدگل.
هگل، گئورگ ویلهلم فردریش (1401)، پدیدارشناسیِ روح، ترجمۀ سیّد مسعود حسینی و محمّدمهدی اردبیلی، چاپّ سوّم، تهران: نشر نی.
Arnold, Bill T, Michalowski, Pitor (2006). The ancient Near East: historical sources in translation, edited by Mark W. Chvalas, Malden, MA; Oxford: Blackwell Pub.
Bloch, Ernest (1996), The Principle of Hope, vol 1, Third Printing, translated by Neville Plaice, Stephen Plaice, Paul Knight, Massachusetts: The Mit press.
Cline, Eric H (2004). Jerusalem besieged, Ann Arbor: The University of Michigan Press.
Gluhovic, Milija (2005). Memory-Theatre of Harold Pinter, Tadeusz Kantor, and Heiner Miiller, Toronto: University of Toronto.
Inwood, Michael (1992). A Hegel Dictionary, Oxford: Blachwell Publishers.
Josephus (1928), The Jewish War, books IV- VII, translated by H.St. J Thackeray, Massachusetts: Harvard university press.
Moltmann, Jurgen (1967). Theology of hope, New York: Harper & Row.
Muller, Heiner, Hoet, Jan (1992). DOCUMENTA IX, vol 1, Stuttgart: Edition Cantz.
Simmel, Georg (1977). The Problems of the Philosophy of History, New York: The Free Press.
منابعِ روزنامه‌‌ای
روزنامۀ جام‌جم (1397). «مدّعیان مرتبط با امام زمان»، شمارۀ 5259، سال 19، ضمیمۀ تپش، چهارشنبه 19 دی، شمارۀ 815، ص2.
روزنامۀ جام‌جم (1400). «مدّعیان دروغین»، شمارۀ 5969، سال 22، ضمیمۀ تپش، چهارشنبه 2 تیر، شمارۀ 928، ص2.
Guardian (2020). “Cult leader who claims to be reincarnation of Jesus arrested in Russia”, theguardian.com, Tue 22 sep 2020.