خوانش مقدس از تکامل طبیعت: تحلیل نظریه تیار دشاردن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای کلام اسلامی دانشگاه شهیدمطهری

2 دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 استاد گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده
رابطه بین تقدس طبیعت و مساله تکامل از چالش‌های مهم فلسفه دین معاصر محسوب می‌شود. برخی فیلسوفان معتقدند که تکامل می‌تواند بدون نیاز به خالق، فرایند حرکتی طبیعت را تبیین کند. اما تیار دشاردن، الهی‌دان یسوعی فرانسوی، با وجود پذیرش علم و نظریه تکامل، دیدگاهی ارائه می‌دهد که همزمان تقدس و هدفمندی طبیعت را نیز شامل می‌شود. او معتقد است که تکامل نه تنها یک فرایند بیولوژیکی، بلکه یک فرایند معنوی است که به سوی غایتی متعالی حرکت می‌کند و این غایت، حضور خدا را ضروری می‌سازد. در این مقاله به روش تحلیلی خوانش دشاردن از طبیعت متکامل مقدس مورد بررسی قرار می‌گیرد. دشاردن ابتدا از خوانش سنتی مسیحیت فاصله گرفته و سپس با ارائه یک بازتعریف از مسیحیت، رابطه آن با علم مدرن را تبیین می‌کند. او با معرفی مفهوم "نواسفر"، نهایت مسیر تکامل را به سوی یک آگاهی جهانی و مقدس ترسیم می‌کند. چارچوب نظری او تکامل را همزمان با حفظ تقدس و معنویت طبیعت پذیرفتنی می‌سازد.

کلیدواژه‌ها


فارسی
کتاب‌ها
اخوان الصفا. (1928). رسائل اخوان الصفا وخلان الوفا، تحقیق عارف تامر، جلدهای 1 تا 4. بیروت: دار صادر.
ابن سینا (1958). الإشارات والتنبیهات، تحقیق سلیمان دمیان و محمود قاسم، جلد 1 و 2. قاهره: دار المعارف.
صدرالدین شیرازی، محمد. (1981). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. با حاشیه‌نویسی علامه طباطبایی، جلدهای 1، 2، 3 و 6. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
نصر، سید حسین. (1377). انسان و طبیعت: بحران معنوی انسان مدرن. ترجمه اسماعیل منصوری لاریجانی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
مقالات
احمد شه‌گلی (1391). «ملاک تمایز مادی و مجرد در فلسفه اسلامی». مجله تحقیقات فلسفی اسلامی.
علی‌رضا اژدر (1398). «بررسی حرکت جوهری ملاصدرا». فصلنامه حکمت متعالیه.
رنجبرزاده، جوارشکیان و حسینی شاهرودی (1400). «عدم مرز میان مجرد و مادی در تفکر صدرایی». مجله فلسفه اسلامی و حکمت صدرایی.
شجاری و علیزاده (1391). «ارتباط مراتب هستی از دیدگاه ملاصدرا». فصلنامه فلسفه و کلام اسلامی.
 
انگلیسی
Teilhard de Chardin, P. (1955). The Phenomenon of Man. Harper & Brothers.
Teilhard de Chardin, P. (1957). The Divine Milieu. Harper & Row.
Teilhard de Chardin, P. (1959). The Future of Man. Harper & Row.
Teilhard de Chardin, P. (1962). Human Energy. Harcourt, Brace & World.
Teilhard de Chardin, P. (1963). Man's Place in Nature. Harper & Row.
Teilhard de Chardin, P. (1969). How I Believe. Harper & Row.
Teilhard de Chardin, P. (1969). Hymn of the Universe. Harper Collins College.
Teilhard de Chardin, P. (1976). The Heart of Matter. Harcourt, Brace & World.
Rahner, K. (1978). Foundations of Christian Faith: An Introduction to the Idea of Christianity. Crossroad Publishing Company.
Ratzinger, J. (1985). Principles of Catholic Theology: Building Stones for a Fundamental Theology. Ignatius Press.
Grumett, D. (2007). "Teilhard de Chardin's Evolutionary Natural Theology." Zygon: Journal of Religion & Science, 42(2), 479-495.
King, U. (2006). "Teilhard's Mysticism of Knowing." Zygon: Journal of Religion & Science, 41(3), 665-684.
Delio, I. (2011). "Revisiting Teilhard de Chardin and the Phenomenon of Man." Worldviews: Global Religions, Culture, and Ecology, 15(1), 50-70.