بررسی تحلیلی- انتقادی «انسان شناسی» کانت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

چکیده
دستگاه فلسفی کانت، یکی از اثرگذارترین نظامات فلسفی غرب و تامین کننده تعامل و تلائم عقل و تجربه در نظام معرفت‌شناختی آنان است. در این دستگاه فلسفی ضمن تعیین ماهیت و منبع معرفت، جایگاه عقل و تجربه در تولید معرفت نیز به خوبی معین شده است. علاوه بر این، در نظام فلسفی کانت برای مقولاتی مانند خدا، نفس، اختیار و آزادی انسان و همچنین اخلاق که پس از رنسانس دچار بحرانهای جدی در زیرساختهای معرفتی خود شده بودند، نیز اندیشیده شده و تلاش شده بنیانهای معتبری برای آنها تدارک شود. نکته مهم این است که محور اصلی این دستگاه فلسفی، انسان‌شناسی است و کانت کوشیده بر این مدار، نظام فلسفی خود را سامان داده و به اهداف پیش‌گفته نائل شود. از این جهت، بررسی انتقادی انسان‌شناسی کانت ‌می‌تواند، راهبرد مناسبی برای سنجش میزان اعتبار و کارآمدی نظام فلسفی او باشد. در این مقاله تلاش شده پس از تبیین دقیق تعریفی که کانت از حقیقت انسان ارائه داده و روش‌شناسی‌ای که ‌برای شناخت این حقیقت مشخص کرده، نقدهای وارد بر آن از منظر حکمت اسلامی بیان شود و نقاط قوت و ضعف آن به عنوان میزانی برای سنجش اعتبار و کارآمدی مکتب فلسفی او معلوم گردد

کلیدواژه‌ها


منابع

ابراهیمی دینانی، غلامحسین، کریم‌زاده، رحمت‌الله، رابطه نفس و بدن، (1386) مجله تخصصی الهیات و حقوق، شماره 24، ص 3-18
صانعی دره بیدی، منوچهر، جایگاه انسان در اندیشه کانت، (1384) تهران، چ اول، انتشارات ققنوس
کانت، امانوئل، بنیاد مابعدالطبیعه اخلاق، (1394) تهران، چ دوم،  انتشارات خوارزمی
کانت، امانوئل، تمهیدات، ترجمه غلامعلی حداد عادل، (1376) تهران، چ اول، مرکز نشر دانشگاهی
کاپلستون، فردریک چارلز، تاریخ فلسفه از ولف تا کانت، ج ششم، ترجمه اسماعیل سعادت و منوچهر بزرگمهر، (1389) تهران، چ ششم، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی
یوئینگ، ای سی، شرحی کوتاه بر نقد عقل محض، ترجمه اسماعیل سعادتی خمسه، (1388) تهران، انتشارات هرمس
عبدالهی، محمدعلی، نظام بخشی و قوام بخشی تصورات عقل در نظام فلسفی کانت، (1381) نشریه نامه مفید، شماره 34 ، صفحات : از 67 تا 86
ملاصدرا، صدرالدین محمد بن ابراهیم، الاسفار الاربعه، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، ج8،  (1368) قم، چ دوم، المکتبه المصطفوی
Caygill H. , A Kant Dictionary,(2009)  USA, BY Blackwell Publishing
Stark W. ,Historical Notes and Interpretive Questions, in: Jacobse, A., Kain, P. , Essays on Kant’s Anthropology,  (2003) First published, by Cambridge University Press, Published in the United States of America, PP 15-38
Wood A., Kant and the Problem of Human Nature, in: Jacobse, A., Kain, P. , Essays on Kant’s Anthropology, First published,( 2003)  by Cambridge University Press, Published in the United States of America, PP 38-60
Jacobse, A., Kain, P. , Essays on Kant’s Anthropology,(2003) First published, by Cambridge University Press, Published in the United States of America, PP 38-60
Ediger, M. (1996). Philosophy of teaching mathematics. ERIC. Accessed from: https://eric.ed.gov/?id= ED402162/ p 1
Kant I. ,Anthropology From a Pragmatic Point Of View,(1974) Translatedby Mary J., by Martinus Nijhoff
Kant I. ,Anthropology From a Pragmatic Point Of View,( 2006 ), Translated and Edited by Robert B. Louden , Cambridg University Press
Kant I. ,Lectures on logic,  (1992), Translated and edited by J. Michael Young, Cambridge University Press, First published, Printed in the United States of America
Kant. I. , Critique of Pure Reason,(2000) translated by Paul Guyer, by Cambridge University Press , USA
Kant I. , Anthropology, History, and Education,(2012) translated by Mary G. and others, by Cambridge University Press , USA
Pauline, Kleingeld. Kant's Second Thoughts on Race, The Philosophical Quarterly, Volume 57,( 2007), Issue 229, Pages 573–592,  https://doi.org/10.1111/j.1467-9213.2007.498.x , (2007)
https://plato.stanford.edu