خوانش داوری اردکانی از دین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه دانشکده ادبیات دانشگاه لرستان خرم آباد ایران

2 استاد پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده
اندیشه رضا داوری اردکانی به عنوان یکی از برجسته‌ترین جریان‌های فلسفی در ایران و جهان معاصر، خوانشی متفاوت و ریشه‌ای از دین عرضه می‌کند که مبتنی بر فهم تاریخی، جمعی و انتقادی از معنای دین است. داوری با عبور از رهیافت‌های سنتی کلامی و الهیات تحلیلی غربی، دین را نه صرفاً مجموعه‌ای از آموزه‌های فردی یا انتزاعی، بلکه به عنوان پدیده‌ای زنده و تاریخی می‌فهمد که نقش بنیادین در شکل‌دهی هویت، زبان و حافظه جمعی جوامع انسانی دارد. او با نقد عقلانیت ابزاری و تلقی وارداتی از فلسفه دین، تأکید می‌کند بازخوانی و تأسیس مجدد فهم دینی تنها در افق سنت تاریخی و زمینه اجتماعی ممکن است. نوآوری داوری در فهم دین، توجه عمیق او به تجربه زیسته، زبان و شعر به مثابه افق‌های اصلی معنا و نیز تأکید بر امکان یا امتناع فلسفه دین به سبک غربی در ایران را در بر می‌گیرد. این مقاله با بهره‌گیری از روش سوشیال تئوری انتقادی، ضمن واکاوی بنیان‌های فکری داوری، به نقدها و دیدگاه‌های مخالف می‌پردازد و نشان می‌دهد که خوانش داوری از دین چگونه می‌تواند افق‌های تازه‌ای برای اندیشیدن به مسئله دین، سنت و هویت در ایران امروز بگشاید.

کلیدواژه‌ها


اعوانی، غلامرضا (۱۳۹۷). حکمت و عرفان در تمدن ایرانی، تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
داوری اردکانی، رضا (۱۳۷۸). فرهنگ و تمدن، تهران: نشر ساقی.
داوری اردکانی، رضا (۱۳۸۹). دین و دانش، چاپ دوم، تهران: نشر ساقی.
داوری اردکانی، رضا (۱۳۹۰ الف). «معنای فلسفه و نسبت آن با تفکر ایرانی ـ ‌اسلامی»، نامه فرهنگستان، شماره ۱۸، صص 5-34.
داوری اردکانی، رضا (۱۳۹۰ ب). «من و فلسفه دین»، نامه فرهنگستان، شماره ۱۸، صص 25-41.
داوری اردکانی، رضا (۱۳۹۴). تأملی درباره غرب، تهران: انتشارات اطلاعات.
داوری اردکانی، رضا (۱۳۹۵). «تاملی در نسبت فلسفه، علم و فرهنگ»، نامه فرهنگستان، شماره ۱۸، صص 42-52.
داوری اردکانی، رضا (۱۳۹۷). قدرت، عقل، معنویت، تهران: نشر ساقی.
داوری اردکانی، رضا (1383). دین و دانش، چاپ اول، تهران: نشر سخن.
داوری اردکانی، رضا (1393). فرهنگ، علم، تفکر، تهران: نشر سخن.
داوری اردکانی، رضا (1380). درباره علم، تهران: نشر سخن.
دینانی، غلامحسین (۱۳۸۹). هستی و هرچه هست، تهران: نشر طرح نو.
سروش، عبدالکریم (۱۳۷۵). قبض و بسط تئوریک شریعت، تهران: انتشارات صراط.
سروش، عبدالکریم (۱۳۸۱). اخلاق خدایان، تهران: صراط.
ملکیان، مصطفی (۱۳۹۰). معنویت و عقلانیت، تهران: نشر نگاه معاصر.
میری، سیدجواد (۱۳۹۶ الف). گاه خرد: گفت‌وگو با دکتر رضا داوری اردکانی، تهران: نشر نقد فرهنگ.
میری، سیدجعفر (۱۳۹۶ ب). شرحی بر آرای دکتر رضا داوری اردکانی، تهران: نشر لوگوس.
هایدگر، مارتین (1394). هستی و زمان، ترجمۀ: سیاوش جمادی، تهران: انتشارات ققنوس.