تحلیل سه نظریه معاصر از انکشاف الهی در چارچوب نظریات علمی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق، تهران، ایران

2 استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

3 استاد گروه فلسفه، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

چکیده
این مقاله نظریه‌های موریس وایلز، آرتور پیکاک، و دنیس ادواردز را که با استفاده از یافته‌های علمی، درصدد بازفهم «انکشاف الهی» هستند مورد تحلیل قرار می‌دهد. هر سه نفر، از منتقدان بارز نظریه انکشاف الهی لفظ‌محور از خدا به پیامبران هستند. وایلز با نقدهای چهارگانه به نظریه انکشاف الهی لفظ‌محور، و استفاده از استعاره «تفسیر خلاقانه اثر هنری» به جای معلم، انکشاف الهی را نه یک مداخله خاص الهی از طریق تعامل شخص‌وار با پیامبر، بلکه تفسیری انسانی و زمینه‌مند از حضور کلی خدا در جهان می‌داند. پیکاک با بیان اشکالات پنج‌گانه به نظریه انکشاف الهی لفظ‌محور، طرح «طبیعت‌گرایی خداباورانه»، و «کنوزیس» (خودمحدودسازی قدرت الهی)، انکشاف الهی را در چارچوب قوانین طبیعی و فرآیندهای تکاملی تبیین می‌کند. ادواردز نیز با ارائه سه انتقاد از نظریه انکشاف الهی لفظ‌محور، و با محوریت «آسیب‌پذیری عشق الهی» در الهیات تثلیثی، انکشاف را فراخوانی برای مشارکت در رابطه عاشقانه خدا می‌خواند. یافته‌های مقاله حاکی از آن است که در این دسته از نظریات، گذار پارادایمی رخ داده است به گونه‌ای که انکشاف الهی به عنوان امری همگانی، دائم و قابل تبیین طبیعی در قالب قوانین جهان معرفی شده است. صاحبان این نظریات، انکشاف الهی را در چارچوب جدید، دارای سازگاری بیشتر با جهان علمی معاصر می‌دانند که با رهاساختن متون مقدس از چالش‌های علمی، امکان تعامل معنوی همه انسان‌ها را با خداوند آسان‌تر می‌سازد. هر سه نظریه، با اشکالاتی مواجه هستند که اشکالات جورج الیس از مهم‌ترین آنها محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها


Edwards, D. (1983). Human experience of God, New York: Paulist Press.
Edwards, D. (1999). The God of Evolution: A Trinitarian Theology, New Jersey: Paulist Press.
Edwards, D. (2010). How God Acts: Creation, Redemption, and Special Divine Action, Minneapolis: Fortress Press.
Mitchell, B. (1973). The Justification of Religious Belief, London: The MacMillan Press.
Mitchell, B.; & Wiles, M. (1980). “Does Christianity need a Revelation? A Discussion”, Theology, 83(692), pp. 103-114.
Peacocke, A. (1979). Creation and the World of Science, London: Oxford University Press.
Peacocke, A. (1993). Theology for a Scientific Age: Being and Becoming—Natural, Divine, and Human, Minneapolis: Fortress Press.
Peacocke, A. (2000). “God's Interaction with the World:The Implications of Deterministic "Chaos" and of Interconnected andInterdependent Complexity”, in: Chaos and Complexity: Scientific Perspectives on Divine Action, ed. by: R. Russell, N. Murphy, & A. Peacocke, pp. 263-288, Vativan City State: Vatican Observatory Publication.
Peacocke, A. (2001). Paths from Science towards God: The End of All Exploring, London: Oneworld Publications.
Peacocke, A. (2004). Evolution: The Disguised Friend of Faith? West Conshohocken, PA.: Templeton Foundation Press.
Peacocke, A. (2007). All That Is: A Naturalistic Faith for the Twenty-First Century, Minneapolis: Fortress Press.
Wiles, M. (1971). “Religious Authority and Divine Action”, Religious Studies, 7 (1), pp. 1-12.
Wiles, M. F. (1986). God's Action in World, London: SCM Press Ltd.
Wiles, M. (1974). The Remaking of Christian Doctrine, London: SCM Press.