امکان نبوت و وحدت سریانی وجود؛ راه برون رفت از دئیسم (Deism)

نوع مقاله : مقاله کوتاه علمی

نویسنده

دانشجوی دکتری فلسفه اسلامی، گرایش حکمت متعالیه دانشگاه خوارزمیِ تهران

چکیده
در نوشتار می‌کوشم نشان ‌دهم که تبیینِ تباینی و سنخی از تشکیکِ وجود، در مسئلۀ «رابطۀ حق و خلق»، به دئیسم منتهی می‌شود؛ نگرشِ دئیستی، امکانِ تدبیرِ الهی را نفی می‌کند و در نتیجه، اصلِ نبوت را بی‌معنا می‌سازد. ازاین‌رو، با بررسیِ انواعِ تمایزها در فلسفه اسلامی، نشان می‌دهم که تنها خوانشِ وحدتِ سریانیِ وجود می‌تواند راه برون‌رفت از دئیسم باشد؛ زیرا وحدتِ سریانی، وجود را پیوسته و ساری از خالق تا مخلوق می‌داند و بر پایۀ این نگرش، شرط امکان صدورِ وحی و ارسالِ نبی فراهم می‌شود. بنابراین، پذیرش وحدت سریانی وجود، پیش‌فرض تحقق نبوت در فلسفۀ اسلامی است.

کلیدواژه‌ها


ابن‌سینا (1371). المباحثات، تحقیق: محسن بیدارفر، قم: بیدار.
ابن‌سینا (1376). الهیات من کتاب الشفاء، تحقیق: حسن حسن‌زاده آملی، قم دفتر تبلیغات اسلامی.
باربور، ایان (1362). علم و دین، ترجمۀ: بهاءالدین خرمشاهی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
جوادی آملی، عبدالله (1386). رحیق مختوم، تحقیق: حمید پارسانیا، قم: نشر اسراء.
رفیعی قزوینی، ابوالحسن (1367). مجموعه رسائل و مقالات فلسفی علامه رفیعی قزوینی، مصحح: غلام‌حسین رضانژاد، تهران: الزهرا.
زنوزی، علی‌بن‌عبدالله (1378). مجموعه مصنفات، مصحح: محسن کدیور، تهران: اطلاعات.
زنوزی، علی‌بن‌عبدالله (1380). بدایع الحکم، مصحح: محمدجواد ساروی، تبریز: دانشگاه تبریز.
سبزواری، ملاهادی (1369). شرح المنظومه، محقق: حسن حسن‌زاده آملی، تهران: نشر ناب.
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (1360). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه، تهران: مرکز دانشگاهی.
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (1363). المشاعر، به اهتمام: هانری کربن، تهران: کتابخانه طهوری.
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (1368). الحکمة المتعالیه فی الاسفار العقلیة الأربعة، قم: مکتبة المصطفوی.
طباطبایی، محمدحسین (1416). نهایه الحکمة، قم: مؤسسه النشر الإسلامی.
مصباح ‌یزدی، محمدتقی (1366). آموزش فلسفه، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
نصیرالدین طوسی، محمد (1370). تجرید العقائد، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
نصیرالدین طوسی، محمد (1995). نقد المحصّل، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
هادوی‌نیا، علی‌اصغر (1378). «دئیسم و اصول نظام سرمایه‌داری»، کتاب نقد، سال چهارم، تابستان، شماره یازدهم، صص 174-209.